De wiericke, de dijk en de stille polder: een middag langs de oude wateren van Maas en Waal

·

Er zijn van die middagen waarop je gewoon weg wilt. Niet ver, niet ingewikkeld — gewoon de auto in, een dijk op, en kijken wat er te zien is. De Maas en Waal heeft precies genoeg voor dat gevoel. En als je weet waar je moet kijken, kom je dingen tegen die de meeste mensen gewoon voorbijrijden zonder het te weten.

Wat het landschap je vertelt als je even stilstaat

Het is een streek die eruitziet alsof de tijd er iets langzamer loopt. Dat is geen toeval. De Maas en Waal is een komgebied — een laaggelegen vlakte tussen twee rivieren die door eeuwen van overstromingen en menselijk ingrijpen is gevormd tot wat het nu is. Die poldergrond, die lage horizon, de dijken die het land in vakken verdelen: het heeft allemaal een reden.

Wat veel mensen niet weten, is dat de naam ‘kom’ letterlijk iets zegt over de vorm van het land. De klei zette zich vroeger het dikst af langs de rivieroevers, en dunner naarmate je verder landinwaarts ging. Daardoor zakte het midden van het land in, als een ondiepe schaal. Dat zie je nog steeds als je goed kijkt: de dijklichamen liggen hoger dan de weilanden erachter. Als je er overheen rijdt, kijk je even omlaag naar de koeien in de wei — een vreemd, licht duizelingwekkend gevoel.

Voor wie meer wil weten over hoe dit soort rivierkleigebieden geologisch zijn ontstaan, is het artikel over komgronden op Wikipedia een verrassend leesbare inleiding. Maar eerlijk gezegd leer je het het snelst door er gewoon doorheen te rijden met open ramen.

De route die je niet in een folder vindt

Begin in Druten. Parkeer bij de dijk, loop omhoog en kijk even rond. Links de Waal, rechts het land. Al goed. Volg de dijk in de richting van Afferden — het is een stuk of acht kilometer, maar je hoeft het niet in één keer te doen. Er zijn genoeg plekken om even te stoppen, op de motorkap te leunen en naar de schepen te kijken die voorbijvaren.

Afferden zelf is klein. Heel klein. Maar er is een café dat op zaterdag pas om elf uur opengaat, en als je op tijd bent heb je het terras voor jezelf. Koffie, uitzicht op de Waal, niemand die je iets vraagt. Dat is het.

Daarna kun je via de binnenwegen terug richting Puiflijk of Boven-Leeuwen. Geen spectaculaire afslagen, geen bewegwijzering die je naar een attractie stuurt. Gewoon rijden door het polderlandschap, met de wiericke’s — die smalle slootjes die het water afvoeren — links en rechts van de weg. In het voorjaar staan de bermen vol fluitenkruid. In de zomer is het gras geel en ruikt de lucht naar hooi. In de herfst hangt er mist boven het land die pas om tien uur oplost.

Een paar dingen die je onderweg kunt tegenkomen:

  • Een boer die zijn land aan het bewerken is en je vriendelijk negeert
  • Een reiger die minutenlang roerloos in de sloot staat
  • De veerpont bij Appeltern — die je altijd net mist, maar die ook gewoon vijf minuten later terugkomt
  • Een weggetje dat op de kaart bestaat maar in werkelijkheid een modderig karrenspoor blijkt te zijn

Dat laatste is geen probleem. Omrijden hoort erbij.

Waarom dit soort uitstapjes werkt

Er is iets merkwaardigs aan de Maas en Waal: het is geen streek die zichzelf aanprijst. Er zijn geen grote campagnes, geen Instagram-hotspots met een parkeerplaats ervoor, geen rijen voor een uitzichtpunt. Wat er wel is, is een rustige trots bij de mensen die er wonen. Ze weten dat het mooi is. Ze hoeven het niet aan je te verkopen.

En dat merk je als je er rondrijdt. Je wordt niet geleid, niet begeleid, niet verteld wat je moet vinden. Je kijkt zelf. Je stopt waar je wilt stoppen. Je loopt een stuk dijk op omdat je benieuwd bent wat er aan de andere kant is. En dan staat er een bankje dat iemand daar jaren geleden heeft neergezet, met een houten bordje erop dat zegt ‘geniet ervan’. Dat soort dingen.

Het werkt ook omdat het dichtbij is. Je hoeft geen halve dag in de auto te zitten, geen hotel te boeken, geen plan te maken dat strak moet lopen. Je rijdt een halfuur, je bent er. Je kunt ‘s middags nog gewoon thuis zijn voor het eten. Of je blijft langer hangen, eet wat bij een van de kleine eetgelegenheden langs de dijk, en rijdt in het donker terug terwijl de koplampen de bermen oplichten.

Dat is het mooie van uitstapjes in eigen streek: de lat ligt laag, en toch kom je altijd iets meer terug dan je verwachtte.

Tot slot

De Maas en Waal vraagt niet veel van je. Geen voorbereiding, geen reservering, geen goed weer — al helpt dat laatste wel. Het vraagt alleen dat je de auto pakt, een dijk op rijdt en even stilstaat. De polderlucht doet de rest.

En als je de volgende keer weer eens denkt ‘er is hier toch niks te doen’ — rij dan gewoon een rondje. Je weet van tevoren niet wat je tegenkomt. Dat is precies het punt.

Meer om te lezen