Wandelen langs het water: wat je moet weten over toegang tot dijken en oevers

·

Je hoeft de regio niet uit om een goede wandeling te maken. In Maas en Waal liggen kilometers aan dijkpaden, rivieroevers en polderrandjes die je gewoon kunt belopen — soms met uitzicht over het water, soms met niets anders dan een koe en de wind. Maar wie ooit heeft geprobeerd een mooie oeverstrook op te zoeken en tegen een hek aanliep, weet: het is niet altijd duidelijk waar je welkom bent en waar niet. Daar gaan we het vandaag over hebben.

Dijken lopen: leuker dan het klinkt

Geef het even de kans. Een dijk is niet spectaculair, maar dat is ook precies het punt. Je loopt hoog genoeg om het land te overzien, je hebt wind, je hebt water — en je hebt rust. Geen drukke paden, geen parkeerplaatsen vol campers, geen ijsjeskar die om de vijf minuten een belletje laat horen.

Langs de Waal en de Maas zijn dijkpaden die je gewoon kunt bewandelen. De kruin van de dijk is in veel gevallen openbaar toegankelijk, al moet je soms even zoeken naar het juiste punt om op te komen. Vanuit dorpjes als Appeltern, Druten of Wamel kun je de dijk opgaan en een flink stuk lopen zonder dat je ook maar één auto tegenkomt — behalve die ene tractor dan, maar die rijdt je echt niet aan.

Wat je meeneemt: stevige schoenen (het gras is na regen glibberig), iets te drinken, en misschien een verrekijker als je van vogels houdt. Reigers, buizerds, en in de winter soms grote groepen ganzen — het is allemaal gewoon aanwezig als je even de tijd neemt om te kijken.

Waar mag je eigenlijk lopen? Even de regels erbij

Dit is het stukje waar mensen soms op vastlopen — letterlijk. Want niet alle oevers, uiterwaarden en dijktaluds zijn zomaar vrij toegankelijk. Eigendom speelt een rol, maar ook veiligheid en natuurbeheer. Soms staat er een bordje, soms niet. En dan sta je daar.

In Nederland geldt voor het betreden van andermans grond een mix van gewoonterecht, gemeentelijk beleid en nationale regelgeving. Dijken die in beheer zijn bij waterschap of Rijkswaterstaat zijn doorgaans toegankelijk voor wandelaars, maar uiterwaarden kunnen deels afgesloten zijn — zeker in periodes van hoogwater of als er vee loopt. De informatie van de Rijksoverheid over toegang tot openbaar groen en natuurgebieden kan helpen als je het precies wilt weten, maar in de praktijk is het eerlijke antwoord: gebruik je gezond verstand en respecteer bordjes.

Wat je sowieso kunt doen:

  • Kijk op de website van het waterschap Rivierenland voor actuele informatie over bereikbaarheid van dijktrajecten
  • Let op of er vee in de uiterwaard staat — dan is het hek er niet voor niets
  • Blijf bij hoogwater altijd op de dijk zelf, niet op de oever eronder
  • Neem je afval mee, altijd

De meeste problemen ontstaan niet door kwade wil maar door onduidelijkheid. En eerlijk gezegd: in Maas en Waal wordt er niet heel moeilijk gedaan. Zolang je geen schade aanricht en de boer niet voor de voeten loopt, kijkt niemand je raar aan.

Drie routes die het waard zijn

Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Er zijn een paar trajecten in de regio die gewoon goed zijn — en die je kunt lopen zonder uitgebreide voorbereiding.

Druten – Afferden langs de Maas

Dit is een klassieker die mensen buiten de regio niet kennen, maar die het verdient om vaker gelopen te worden. Vanuit Druten volg je de dijk richting Afferden, met aan je rechterhand de Maas en aan je linkerhand het lage polderlandschap. Je passeert een paar boerenerven, een enkele picknickbank en — als je geluk hebt — een pontje dat vaart. Het is geen lang traject, maar je kunt het verlengen door via de polder terug te lopen. Reken op anderhalf tot twee uur.

Wamel – Ewijk langs de Waal

Iets pittiger qua afstand, maar de beloning is een van de mooiste uitzichten over de Waal die je in de regio kunt vinden. De dijk hier is breed, het pad is goed begaanbaar, en halverwege is er een plek waar je kunt zitten met het water vlak voor je. In de zomer varen er binnenvaartschepen voorbij — kinderen vinden dat altijd geweldig, al doen ze alsof ze het te oud zijn om dat te zeggen.

Appeltern – rondwandeling via de uiterwaarden

Appeltern is misschien het meest bekend van de tuinen, maar de omgeving eromheen loont ook. Er zijn paden die je door de uiterwaarden leiden, langs rietoevers en open water. Let op: dit stuk kan in natte periodes modderig zijn. Laarzen zijn dan geen overbodige luxe.

Wat je nog even wilt weten voor je vertrekt

Een paar praktische dingen die het verschil maken tussen een fijne middag en een frustrerende.

Parkeren

In de kleine kernen langs de dijk is parkeren meestal geen probleem, maar rijd niet zomaar een dijk op met de auto. Dat mag niet en het is ook gewoon niet slim — de weg is smal en voor onderhoud bedoeld.

Het café dat pas om elf uur opengaat

Ja, dat bestaat hier echt. Als je vroeg vertrekt en rekent op een kop koffie in een dorpscafé, check dan even de openingstijden. In kleinere dorpen is het niet ongewoon dat er helemaal geen horeca is, of dat die alleen in het weekend open is. Neem een thermos mee. Je zult er geen spijt van hebben.

De veerpont

Als je een route plant waarbij je een pont nodig hebt — die van Deest naar Winssen, bijvoorbeeld — check dan de vaarschema’s. Ponten in deze regio varen niet altijd de hele dag en zeker niet op alle dagen van de week. Je staat er anders naar te kijken terwijl hij net de overkant heeft bereikt. Dat is een gevoel dat iedereen hier kent.

Seizoen

Lente en vroege herfst zijn de beste momenten. De zomer kan warm zijn op de open dijk zonder schaduw, en de winter is mooi maar vraagt om goede kleding. In de herfst kleurt het landschap en zijn de uiterwaarden vaak nog niet te nat — dat is het moment.

Tot slot

Maas en Waal is niet het soort regio dat zichzelf aanprijst. Er staan geen grote borden langs de snelweg, er is geen marketingcampagne die je vertelt hoe bijzonder het is. En misschien is dat precies waarom het zo fijn is om er rond te lopen. Je ontdekt het zelf, op je eigen tempo, langs water dat al eeuwen dezelfde kant op stroomt.

Pak een keer een vrije middag, rij naar een van die kleine dijkdorpen, en loop gewoon. Je hoeft niet ver te gaan voor iets dat het waard is.

Meer om te lezen